Gravida parite hesaplama, gebelik ve doğum öyküsünü değerlendirmek için kullanılan temel obstetrik kavramlara dayanır. Gravida (G), parite (P), abortus (A) ve yaşayan çocuk (L) bilgileri, kişinin geçmiş ve mevcut gebeliklerinin kısa ve sistematik biçimde ifade edilmesini sağlar.
Özellikle ebelik öğrencileri ve sağlık profesyonelleri için bu kavramları doğru yorumlamak, obstetrik anamnez alma ve gebelik öyküsünü kaydetme sürecinin önemli bir parçasıdır.
Gravida – Parite Hesaplayıcı
Obstetrik öyküdeki G, P, A ve L değerlerini girerek GPLA sonucunu oluşturun.
Değerleri girip “Hesapla” butonuna basın.
Gravida (G) Nedir?
Gravida, kişinin yaşamı boyunca geçirdiği toplam gebelik sayısını ifade eder. Gebeliklerin doğumla veya gebelik kaybıyla sonuçlanmış olması bu sayıyı değiştirmez. Devam eden mevcut gebelik de gravida sayısına dahildir.
Örneğin:
- İlk gebeliğini yaşayan kişi G1 olarak ifade edilir.
- Daha önce iki kez doğum yapmış ve şu anda yeniden gebe olan kişi G3 olarak ifade edilir.
- Bir düşük ve bir doğum öyküsü bulunan, şu anda gebe olan kişinin gravida değeri G3 olur.
Önemli: İkiz veya üçüz gebelik, birden fazla fetüs içerse de gravida hesabında tek gebelik olarak sayılır.
Parite (P) Nedir?
Parite, belirlenen gebelik haftası sınırına ulaşarak doğumla sonuçlanmış gebeliklerin sayısını gösterir. Bu rehberde, Amerikan Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanları Kolejinin (ACOG) obstetrik veri tanımlarındaki 20 hafta 0 gün ve üzeri sınırı esas alınmıştır.
Parite hesaplanırken:
- Doğumun vajinal veya sezaryen olması sayıyı değiştirmez.
- Canlı doğum ve ölü doğum, belirtilen hafta sınırına ulaşıldığında parite kapsamında değerlendirilir.
- İkiz veya üçüz doğumlar, aynı gebeliğe ait oldukları için pariteye bir kez eklenir.
- Devam eden gebelik, henüz doğum gerçekleşmediği için tamamlanmış doğum sayısına eklenmez.
Örneğin daha önce bir kez doğum yapmış ve şu anda ikinci gebeliğini yaşayan kişinin obstetrik öyküsü G2 P1 şeklindedir.
Abortus (A) Nedir?
Abortus, bu rehberde kullanılan sınıflamaya göre 20. gebelik haftasından önce sonlanan gebelikleri ifade eder. Kendiliğinden gerçekleşen düşükler ve isteyerek sonlandırılan gebelikler bu başlık altında değerlendirilebilir.
Abortus sayısı, kişinin gebelik öyküsünü doğru yorumlamak açısından önemlidir.
Örneğin bir doğum ve bir düşük öyküsü bulunan, şu anda gebe olmayan kişinin değerleri G2 P1 A1 şeklindedir.
Gebelik kaybının türü ve gebelik haftası klinik kayıtlarda ayrıca belirtilmelidir. Özellikle dış gebelik gibi durumların nasıl kodlandığı, kullanılan obstetrik kayıt sistemine göre değerlendirilir.
Yaşayan Çocuk (L) Nedir?
L (Living), kişinin değerlendirme sırasında hayatta olan çocuklarının sayısını gösterir.
Yaşayan çocuk sayısı, parite ile her zaman aynı değildir. Bunun iki önemli nedeni vardır:
- İkiz doğumda parite bir artarken yaşayan çocuk sayısı iki olabilir.
- Doğum sonrasında çocuk kaybı yaşanmışsa parite değişmez ancak yaşayan çocuk sayısı farklı olabilir.
Örneğin bir ikiz doğum gerçekleştirmiş ve her iki çocuğu da hayatta olan kişinin öyküsü G1 P1 A0 L2 şeklindedir.
GPLA Nasıl Hesaplanır?
GPLA sistemi, dört temel obstetrik bilgiyi bir araya getirir:
| Kısaltma | Anlamı | Değerlendirilen bilgi |
|---|---|---|
| G | Gravida | Mevcut gebelik dahil toplam gebelik sayısı |
| P | Parite | 20 hafta 0 gün ve sonrasında gerçekleşen canlı veya ölü doğumla sonuçlanan gebelik sayısı |
| A | Abortus | 20 hafta 0 günden önce sonlanan gebelik sayısı |
| L | Living | Hayatta olan çocuk sayısı |
GPLA değerleri birbirinden bağımsız sayılar değildir; gebelik öyküsüyle tutarlı olmalıdır. Ancak yaşayan çocuk sayısı, doğum sayısına doğrudan eşitlenemez. Çoğul gebelikler ve çocuk kayıpları bu ilişkiyi değiştirebilir.
Gravida Parite Hesaplama Örnekleri
| Gebelik öyküsü | GPLA |
|---|---|
| İlk gebeliği devam ediyor | G1 P0 A0 L0 |
| Bir doğum yaptı, bir yaşayan çocuğu var | G1 P1 A0 L1 |
| Bir doğum, bir düşük; şu anda gebe | G3 P1 A1 L1 |
| İki doğum yaptı, iki çocuğu hayatta | G2 P2 A0 L2 |
| Bir kez ikiz doğum yaptı, iki çocuk da hayatta | G1 P1 A0 L2 |
| Üç doğum, bir düşük; iki çocuğu hayatta | G4 P3 A1 L2 |
Bu örnekler, gravida ve parite değerlerinin yalnızca çocuk sayısını belirtmediğini; gebeliğin sayısını, sonuçlarını ve obstetrik geçmişi birlikte değerlendirdiğini gösterir.
Gravida ve Parite Arasındaki Fark Nedir?
Gravida ile parite arasındaki temel fark, gravida değerinin bütün gebelikleri, parite değerinin ise belirli hafta sınırına ulaşarak tamamlanan doğumları ifade etmesidir.
Örneğin kişi üçüncü gebeliğini yaşıyor ancak daha önce yalnızca bir kez doğum yapmışsa G3 P1 şeklinde kaydedilebilir. Diğer gebeliğin sonucu ve mevcut gebelik durumu, ayrıntılı obstetrik öyküyle açıklanmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
İlk gebelikte gravida ve parite kaç olur?
İlk gebeliği devam eden ve daha önce doğum yapmamış kişinin değerleri G1 P0 olur.
İkiz gebelik pariteyi iki artırır mı?
Hayır. Aynı gebelikten gerçekleşen ikiz doğum, pariteye bir kez eklenir. Ancak yaşayan çocuk sayısı iki olabilir.
Düşük yapmak gravida sayısını artırır mı?
Evet. Gebelik düşükle sonuçlansa da gravida hesabına dahildir.
Sezaryen doğum pariteye dahil edilir mi?
Evet. Parite hesabında doğum şekli değil, ilgili obstetrik sınıflamadaki gebelik haftası ve tamamlanmış doğum öyküsü esas alınır.
Obstetrik Öyküde GPLA’nın Önemi
Gravida, parite, abortus ve yaşayan çocuk sayısının doğru kaydedilmesi; gebelik izlemlerinde önceki obstetrik öykünün anlaşılmasına ve bakımın planlanmasına katkı sağlar.
Bununla birlikte GPLA, tek başına gebelik riskini belirlemek için yeterli değildir. Önceki gebeliklerin komplikasyonları, doğum haftaları, doğum şekilleri ve mevcut sağlık durumu ayrıca değerlendirilmelidir.
Kendinizi test edin: Bu konudaki bilgilerinizi Ebelik Bilgi Kartları ile tekrar edebilir, bildiğiniz kartları işaretleyerek eksiklerinizi görebilirsiniz.
